Skip to the content

نوێترین زانیاری

 بۆ دەستکەوتنی نوێترین زانیاری دەربارەی بارودۆخی هەرێمی کوردستان، بەردەوام سەیری ئەم پێگەیە بکە. بۆ زانیاری دەربارەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا و چۆنیەتی خۆپاراستن لێی، سەردانی پەڕەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا؛ بکە.

 

پوختەی بارودۆخەکە

بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆڕۆنای نوێ (کۆڤید-١٩) بە شێوەیەکی خێرا لە گۆڕاندایە لە جیهاندا. حکومەتی هەرێمی کوردستان بە شێوەیەکی بەردەوام نوێکارییەکان بەردەست دەخات.

حکومەتی هەرێمی کوردستان بەشێوەیەکی بەردەوام چاودێری بارودۆخەکە دەکات و ئامادەکاری تەواویشی کردووە بۆ بەرەنگاربوونەوەی حاڵەتەکە. لە حاڵەتی هەستکردن بە نیشانەکان لەخۆتدا یا لە هەر کەسێکی تردا تکایە پەیوەندی بەم هێڵە گەرمەوە بکە تەنها وەزارەتی تەندروستی و رێکخراوی تەندروستی جیهانی رێگەپێدراون بۆ پشتڕاستکردنەوەی تۆمارکردنی توشبوو بە ڤایرۆسی کۆڕۆنا لە هەرێمی کوردستان.

 

حاڵەتەکان لە هەرێمی کوردستان

وەزارەتی تەندروستی بە ووردی چاودێری بوونی حاڵەتی ڤایرۆسی کۆڕۆنا دەکات.

(نوێکراوەتەوە لە کاتژمێر ١٥:٠٠، ٢٠٢١/٠٦/٣٠)

کۆڤید-١٩: پوختەیەک لەسەر هەرێمی کوردستان*

کۆی گشتی حاڵەتە پشتڕاستکراوەکان: ١٨٥،٧١٦

چاکبوون: ١٧٣،٦٩٠

گیانلەدەستدان: ٤،٤٧٧

لەزێرچارەسەردا: ٧،٥٤٩

*ئەم داتایانە پێکهاتووە لە پوختەیەک لە ژمارەی حاڵەتەکانی ڤایرۆسی کۆرۆنا کە تۆمارکراوە لەلایەن وەزارەتی تەندروستی هەرێمی کوردستان لە رێکەوتی (٢٠٢٠/٠٣/٠١)ەوە.

*کۆڤید-١٩: ژمارەی پشکنینەکان لە هەرێمی کوردستان

 ژمارەی پشکنینی نموونەی وەرگیراو

٢،١١٦،٣٨٠

کۆی گشتی پشکنینی نموونەی وەرگیراو

ئەنجامی پشکنینەکان

١٨٥،٧١٦

ژمارەی حاڵەتی ئەرێنی

١،٩٣٠،٦٦٤

ژمارەی حاڵەتی نەرێنی

٠

ژمارەی نموونەی ژێر پشکنین

١٨٥،٧١٦

کۆی گشتنی حاڵەتە پشتڕاستکراوەکان

*ئەم خشتەیە پێکهاتووە لە ژمارەی ئەو کەسانەی کە نموونەیان لێوەرگیراوە بۆ پشکنینی توشبوون بە ڤایرۆسی کۆڕۆنا لەگەڵ ژمارەی حاڵەتە پشتڕاستکراوەکان لە هەرێمی کوردستان لەلایەن وەزارەتی تەندروستییەوە.

 

حکومەتی هەرێم چی دەکات بۆ ئامادەکردن و پاراستنی کۆمەڵگا

بۆ پاراستنی هەرێمی کوردستان لە ڤایرۆسی کۆڕۆنا، حکومەت و وەزارەتە پەیوەندیدارەکان ئەم رێکارانە دەگرنە بەر:

جەژنی رەمەزانی پیرۆز

دەسەڵات دەدرێت بە پارێزگار و سەرپەرشتیارانی ئیدارە  سەربەخۆکان کاری پێویست ئەنجام بدەن بە دانانی ووردەکاری جێبەجێکردنی بڕیاری قەدەغەی هاتووچۆی تەواو  یان سنوردار  بە پێی پێویست و  دۆخی تەندروستی.

 

هاتووچۆکردن لە نێوان هەرێمی كوردستان و پارێزگاكانی تری عێراق

بەردەوام بوونی راگرتنی هاتووچۆ لە نێوان هەرێمی كوردستان و پارێزگاكانی عێراق و تەنها رێگە دەدرێت بەو كەسانەی كە لە خوارەوە ديارى كراوه هاتووچۆ بكەن لە نێوان هەرێمی كوردستان و پارێزگاكانی عێراق بە مەرجێك پێویستە لە  بازگەكان لە كاتی هاتنیان تێستی كۆرۆنا ئەنجام بدەن:

١. ئاژانس و رێكخراوەكانی (UN)و رێكخراوە نێودەوڵەتیەكان و هاوپەیمانان و دیپلۆماتكاران و شاندە فەرمییەكان.

٢. ئەو هاووڵاتیانەی نیشتەجێی هەرێمی كوردستانن.

٣. كەسانی نەخۆش كە پێویستیان بە چارەسەری نەخۆشی هەیە لە نەخۆشخانەكانی هەرێمی كوردستان.

٤. بازرگانان و وەبەرهێنەران.

 

ئاگادارکردنەوەی هاووڵاتیان
  • حکومەتی هەرێمی کوردستان هاوولاتیان دڵنیا دەکاتەوە لە وەرگرتنی دوایین زانیارییەکان بە شێوەیەکی بەردەوام و رۆژانە لە رێگای دامودەزگای حکومی پەیوەندیدار و بە یارمەتی ڕاگەیاندنەکان.
  • پێویستە دانیشتووانی هەرێمی كوردستان ڕەچاوی رێكارەكانی خۆپاراستن بكەن بە تایبەتی بەكارهێنانی دەمامك و پەیرەو كردنی مەودای (١.٥) مەتر لە نێوانیان.
  • هەر کەسێک رەچاوی بەستنی ماسک نەکات بە پێی ڕێکارەکانی حکومەتی هەرێم بڕی(٢٠٠٠٠)بیست هەزار دینار پێبژاردن دەدات.

 

سۆشیاڵ میدیا
  • هەر كەس و لایەنێك لە رێگای سوشیال میدیا و دەزگاكانی ڕاگەیاندن لێدوان دژی رێكارەكانی خۆپاراستن لە ڤایروسی كۆرۆنا بدات لە رێگای داواكاری گشتی رێكاری یاسایی بەرامبەر دەگیرێتەبەر.
    • بەهێزكردن و  بەردەوامی  دان  بە  هەڵمەتی  هوشیاری  تەندروستی  بە  تایبەتی  لە  كەناڵەكانی  ڕاگەیاندن  بە  هەموو جورەكانیەوە بە پێی یاسای رێكخستنی ریكلامی بازرگانی لە هەرێمی كوردستان ژمارە (4)ی ساڵی 2019 و بەشداربوونی هەموو لایەنە پەیوەندیدارەكان لە دەزگای حكومی و كەرتی تایبەت و گشت چین و توێژەكان بە تایبەتی بەرپرسانی حكومی و حزبى و كەسایەتی كومەڵایەتی لە هەڵمەتی پابەندبوون بە رێكارە تەندروستیەكان.

 

شوفێری ئوتومبیلەكان
  • شوفێری ئوتومبیلەكان بە هەموو جورەكانیەوە (تایبەت ، بارهەڵگر ، كرێ) لە كاتی هەبوونی سەرنشین لە گەلیاندا پێویستە شوفێر و سەرنشین پابەندبن بە بەستنی ماسك، بە پێچەوانەوە بەبڕی (٢٠٠٠٠) بيست هەزار دینار بۆ هەر سەرنشينێك شوفێر وەك پێبژاردن دەدات.

 

دانانى پرسە
  • بەردەوام بوونی قەدەغەكردنی چوونە سەرقەبران و دانانى پرسە لە مزگەوت و لە ماڵان و هەڵدانى خێمە لە كۆڵان و باخچەكان بەردەوام دەبێت و بنكەی پۆلیس و موختاری گەرەك بەرپرسیارن، و هەر كەسێك پابەند نەبێت بە بڕی (٢٠٠٠٠٠٠) دوو ملیون دینار پێبژاردن پێ دەدرێت.
  • ڕاگرتنی ئاهەنگ و بۆنەی كومەڵایەتی و ئایینی و هەر بۆنەیەكی تر.

 

دامەزراوەكانی كەرتی تایبەت
  • پێویستە دامەزراوەكانی كەرتی تایبەت فەرمانبەر و كرێكارەكانی پابەند بكات بە بەستنی دەمامك و جێبەجێ كردنی رێنماییەكانی خۆپارێزی لەو دامەزراوەيە، بە پێچەوانەوە بە بڕی (١٥٠،٠٠٠) سەد و پەنجا هەزار دینار بۆ هەر حالەتێك خاوەنی ئەو دامەزراوە پێبژاردن دەدرێت.

 

هەموو شوێنە گشتیەكان وەكو (ماركێت ، ریستورانت و شوێنە بازرگانیەكان)
  • نابێت رێگە بدەن بە چوونەژوورەوەی هاوڵاتیان بۆ شوێنەكانیان بە بێ بەستنی دەمامك ، بە پێچەوانەوە ئەو شوێنە دادەخرێت بۆ ماوەی (١٠) رۆژ و خاوەنەكەی بڕی (١،٠٠٠،٠٠٠) یەك ملیون دینار پێبژاردن دەدات.
  • یانە و کافتریا و شوێنی يارييەكان نابێت خزمەتگوزاری نەرگیلەكێشان پێشكەش بكەن و هەر شوێنێك پابەند نەبێت بۆ ماوەی (1) یەك هەفتە دادەخرێت و خاوەنەكەی بە بڕی (٥٠٠٠٠٠٠) پێنچ ملیۆن دینار پێبژاردنی پێ دەدرێت.
  • پێویستە كافتريا و يانە و چێشتخانەكان خزمەتگوزارييەكانيان لە دەرەوە لە ناو باخچە پێشكەش بە ميوانانيان بكەن، و ئەوانەى باخچەيان نيە پێويستە ژمارەى ميوانان لە ژوورەوه سنووردار بكەن و تەواوى دەرگا و پەنجەره و هەوا گۆڕكێكان بكەنەوه بە بەردەوامى و پاراستنى دوورى پێويست لە نێوان مێزەكان دا.
  • هەر كەسێك ڕەچاوی بەستنی ماسك نەكات بە بری (٢٠،٠٠٠)بیست هەزار دینار پێبژاردن دەدات.پێویستە هاووڵاتیان و خاوەن فروشگاكان و شوێنە خزمەت گوزارییەكان دەمامك بەكار بهێنن.
  • هۆڵى سينەماكان لە گشت مۆڵ و بازاڕەكان دادەخرێن بە بەردەوامی لە تەواوی شار و شارۆچكەكان لە هەرێم.

 

رێوڕەسمە ئاینییەکان و بۆنەکان
  • سەبارەت بە مانگی پیرۆزی رەمەزان وەزارەتی ئەوقاف و کاروباری ئایینی چەند رێنماییەکی سەبارەت بە مزگەوتەکان دەرکرد.
    • نوێژی عیشاو ته‌راویح، له‌ (٣٥) خوله‌ك زیاتر نه‌خایه‌نێت.
    • هیچ جۆره‌ خواردن و خواردنه‌وه‌یه‌ك بۆ بەرنابگ (افتار) له‌ ناوه‌وه‌و ده‌ره‌وه‌ی مزگه‌وت پێشكه‌ش نه‌كرێت و قه‌ده‌غه‌یه‌
    • هۆڵی ژنان دادەخرێت.
    • مامۆستایانی ئایینی له‌ هه‌موو فه‌رزه‌كاندا، له‌ وتاردا هۆشیاری و رێنمایی بدات به‌ نوێژخوێنان وجۆرێك لێپرسینه‌وه‌ بكات له‌وانه‌ی پابه‌ند نابن.
    • گوتاری هەینی و نوێژی هەینی لە نیو کاتژمێر زیاتر نەخایەنێت.
    • رێگە بە بەھیچ بۆنە و کۆبوونەوەیەکی ئایینی وکۆمەڵایەتی لە ناوە و دەرەوەی ئەم شوێنانە نادرێت.
    • شەوی قەدری پیرۆز لەکاتژمێر ١٢ شەو تاکو ئەنجامدانی نوێژی بەیانی مزگەوتەکان کراوە دەبن.
    • لەکاتی بونى سەرپێچی، دەسەڵات دەدرێتە ئەوقافەکان بۆ جێبەجێكردنی رێكارەكانی كارگێری و ياسايی بەرامبەر سەرپێچيكاران.
    • بەرێوەبەرایەتی گشتی ئەوقافی پارێزگاکان و ئەوقافی قەزاکان بەدواداچوونی بەردەوام بۆ جێبەجێ کردنی رێنماییەکان دەکەن.
    • خواردن و خواردنەوە پێشکەش ناکرێ.
    • مەرجە ھەموو کەسێک لەناو مزگەوت ماسک ببەستێ.

 

دەوامی دامودەزگا فەرمییەکانی هەرێمی کوردستان
  • سەرۆكی فەرمانگەكانی حكومەتی هەرێمی كوردستان سەرپشك دەكرێن بە مەبەستی دەست نیشان كردنی رێژەی پێویست بۆ دەوام كردنی فەرمانبەران و رەچاوكردنی سیستەمی نورە (مناوبە) بە شێوەیەك كارتێكردن نەكات لە خاوبوونەوە یان كەمتەرخەمی لەو خزمەتگوزارییانەی كە پێشكەش بە هاوڵاتیان دەكرێت.
  • فەرمانگە حكومییەكان بەردەوام دەبن بە جێبەجێ كردنی رێكارەكانی خۆپارێزی و لەلایەن وەزیری پەیوەندیدار چاودێری جێبەجێكردنی ئەو رێكارانە دەكرێت بە پێی بەیانی ژمارە (52)ی ساڵی 2020 ماددەی حەفتەم ، و دەسەڵات دەدرێت بە پارێزگار و سەرپەرشتیاری ئیدارە سەربەخۆكان رێكاری یاسایی بەرامبەر بەرێوەبەر و فەرمانبەرە كەمتەرخەمەكان وەربگرن.
  • پێویستە لە فەرمانگەكانی حكومەتی هەرێمی كوردستان رەچاوی رێكارەكانی خۆپاراستن بكرێت و دەمامك بەكار بهێنرێت و هەر فەرمانبەرێك یان كارمەندێكی هێزەكانی ئاسایشی ناوخۆ یان پێشمەرگە یان ئاسایش پابەند نەبێت بە پێی یاسا بەركارەكان سزا دەدرێت.
  • سیستەمی پەنجەمۆر لە گشت فەرمانگەكان ڕادەوەستێت و هاتن و چوونی فەرمانبەران لە تۆمارێكی تایبەت تۆمار دەكرێت .
  • گشت وەزارەتەكان و فەرمانگەكانی نەبەستراو بە وەزارەت سەرپشك دەكرێن بە كەمكردنەوەی پابەندبوونی فەرمانبەران بە دەوامی فەرمی تەنیا بۆ ئەو ستافانەی كە پێویستە بۆ راپەراندنی كاروباری فەرمانگەكانیان.

 

کەرەنتینە کردنی بەرکەوتووی توشبووی ڤایرۆسی کۆرۆنا
  • هەر كەسێك بەركەوتەی كەسێكی تووشبوی ڤایرۆسی كۆرۆنا بێت، دەبێت كەرەنتین بكرێت بۆ ئەو ماوەیەی كە وەزارەتی تەندروستی دەستنیشانی كردووە.

 

پابەندبوونی هاووڵاتیانی ناوچە كوردستانیەكانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێم بەرێنماییەکانی
  • داوا لە هاووڵاتیانی ناوچە كوردستانیەكانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێم دەكەین كە پابەند بن بە هەموو رێنمایی و رێكارەكانی حكومەتی هەرێمی كوردستان بە مەبەستی خۆپاراستن لە ڤایرۆسی كۆرۆنا
  • لە کاتی سەرپێچی کردن لە ڕێنماییەکانی وەزارەتی تەندروستی وجێبەجێ کردنی پێبژاردنەکان ئەم ڕێکارانەی خوارەوە پەیرەو دەکرێ:

لایەنی ڕاسپێردراو بە وەرگرتنی پێبژاردن ئەمانەن:

  1. لێژنەکانی قائیمقامیەت لە پارێزگا و ئیدارە وەربەخۆکان.
  2. پۆلیسی ڕێکاری(شرطە الانضباط)
  3. بەرێوبەری فەرمانگە لە کاتی ئەنجام دانی سەرپێچی لە ناو ئەو فەرمانگەیە کە لێێ بەرپرسە
  4. بنکەی پۆلیسی هاتووچۆ.
  5. ئەفسەری پۆلیسی هاتووچۆ لە کاتی ئەرکدا
  6. بنکەکانی پۆلیس
  7. ئەفسەری پۆلیس لە کاتی ئەرکدا.
  • لە کاتی نەدانی پێبژاردن لەلایەن سەرپێچی کار ئەوا ڕادەستی نزیکترین بنکەی پۆلیس دەکرێت بە مەبەستی وەرگرتنی ڕێکاری یاسایی بەپێی ماددەی (٢٤٠)لە یاسای سزادانی عێراقی ژمارە(١١١)ساڵی ١٩٦٩ی هەموارکراو بە ڕەچاوکردنی ماددەی (١١٠)بڕگە/ب لە یاسای شێوازی دادگایی کردنی سزایی ژمارە (٢٣)ساڵی ١٩٧١.
سەنتەری تەرخانکراو
  • چەند سەنتەرێکی تەندروستی تەرخانکراو ئامادەکراون لە هەموو پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان، بۆ دەستنیشانکردن و چارەسەرکردنی حاڵەتی توشبوو بە ڤایرۆسی کۆڕۆنا و پێشکەشکردنی چاودێری پێویست.

 

سەبارەت بە قوتابخانە و پەیمانگاكانی سەر بە وەزارەتی پەروەردە

سەبارەت بە قوتابخانە و پەیمانگاكانی سەر بە وەزارەتی پەروەردە:

  1. خوێندن لە قۆناغی (1)ی بنەرەتی تا (11)ی ئامادەیی و پەیمانگاکانی وەزارەتی پەروەردە بە شیوازی ئونلاین بەردەوام دەبێت ، بە ڕەچاوكردنی رێنمایی تەندروستیەوە.
  2. 2.  قۆناغی (12)ی ئامادەیی لە حکومی و ناحکومی بەردەوام دەبن لە وانە خوێندن و تاقیکردنەوەکانیان بە ڕەچاوكردنی رێنمایی تەندروستیەوە.
  3. دەرگای قوتابخانە و پەیمانگاکانی وەزارەتی پەروەردە لە پاش جەژنی رەمەزانی پیرۆز دوای ھەڵسەنگاندنی بارودۆخی تەندروستی رادەی کاریگەری ڤایرۆسی کۆرۆنا دەکرێنەوە.

 

سەبارەت بە زانكو و پەیمانگاكانی سەر بە وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی
  • ئەو زانكویانەی كە لە تاقیكردنەوەدان، پڕۆسەی تاقیكردنەوەكانیان بەردەوام دەبێت بە پێی رێنمایی تەندروستیەوە.
  • سەرجەم پرۆگرامی خوێندن كە ماوە بە شێوازی ئۆنلاین بەردەوام دەبن.
  • وانە پراکتیکیەکان لەناو کەمپەسی زانکۆکاندا ، بەرێکاری تەندروستییەوە بەردەوام دەبن

 

چاودێری تەندروستی لە کەمپەکانی ئاوارە و پەنابەران
  • پێویستە لایەنە پەیوەندارەکانی حکومەتی هەرێمی کوردستان هەموو رێکارە تەندروستییەکان لە کەمپەکانی ئاوارە و پەنابەران بگرنەبەر. بۆ ئەم مەبەستەش هەماهەنگی لە گەڵ رێکخراوە نێودەوڵەتییە پەیوەندیدارەکان بکرێت.

 

گەشتکردنی هاووڵاتیان لە هەرێمی کوردستان
  • قەدەغەی ھاتووچۆ بۆ وڵاتی ھیندستان بۆ ھاووڵاتیانی عێراقی و قەدەغەی ھاتن لە وڵاتی ھیندستان بۆ کەسانی بیانی و ئەوانەی لەدوای ٢٠٢١/٤/٢٠ سەردانی ئەو وڵاتەیان کردوە، و ئەو هاوڵاتییە عێراقییانەی كە لە وڵاتی هیندستان دەگەرێنەوە لە رێگای دەروازە سنوورییەكانی هەرێمی كوردستان پێویستە لەخاڵە سنوورییەكان جیا بكرێنەوە و پشكنینی ووردیان بۆ بكرێت لە لایەن تیمە پزیشكییەكانی وەزارەتی تەندروستی بەمەبەستی دڵنیابوون لە تووش نەبوونیان بە ڤایروسی كورونا و كەرەنتین دەكرێن بۆ ئەو ماوەیەی كە وەزارەتی تەندروستی دەست نیشانی كردووە
  • ئەو كەسانەی كە دەگەڕێنەوە بۆ هەرێمی كوردستان و بەڵێننامە پڕدەكەنەوە كە لە ماڵەوە یان لە ژووری هوتێل خۆیان كەرەنتین بكەن، ئەگەر پێگیر نەبن بەو بەڵێننامەیە بە بڕی (١،٠٠٠،٠٠٠) یەك ملیون دینار پێبژاردن دەدەن، و ئەگەر پشكنینیان پوزەتیڤ دەرچوو و كەسی تریان تووش كرد ئەوا سەرجەم تێچووی چارەسەری ئەو كەسانە لەسەر ئەركی ئەوان دەبێت، زێدەباری ئەو رێكاره یاساییانەی كە بەرامبەریان دەگیرێنەبەر بە پێی هەر دوو ماددەی (٣٦٨-٣٦٩) لە یاسای سزادانی عێراقی ژمارە ١١١ ساڵی ١٩٦٩ی هەموارکراو.
  • پێویستە هاووڵاتی عێراقی و کەسانی بیانی پشکنینی کۆڕۆنا ئەنجام بدەن(٧٢)کاتژمێر بەر لە گەشت کردنیان بۆ هەرێمی کوردستان بە پێی رێنماییەکانی وەزارەتی تەندروستی پێویستە ئەنجامی پشکنین (نێگەتیڤ)بێت.
  • ئەو هاووڵاتیانی هەرێمی كوردستان و کەسانی بیانی خۆیان كەرەنتین بکەن بۆ ئەو ماوەی کە وەزارەتی تەندروستی دەست نیشانی دەکات.

لە  دەروازە سنوورەکانی هەریمی کوردستان  پشكنینی سەرەتایي بۆ ئەو کەسانەی دێنە نێو هەرێمی کوردستان دەكرێت بەلام پێویستە بڕوانامەی تەندروستی (Medical Clearance ) یان پێبێت كە هەڵگری ڤایرۆسی كۆرۆنا نین.